Unit-unit tentera disusun di dalam organisasi bagi melicinkan pentadbiran semasa aman atau perang. Organisasi ini mungkin terdiri daripada sejumlah tentera, kapal, kenderaan atau kapal terbang. Tentera darat, laut dan udara diatur mengikut susunan dalam kumpulan pelbagai saiz bagi tujuan fungsi, taktik atau pentadbiran.
Secara teknikal, sebuah unit adalah organisasi tentera tunggal yang homogenus; tidak bercampur dengan elemen atau pasukan lain, seperti sebuah batalion (infantri) atau sebuahrejimen (kavalri) secara berasingan menjalankan fungsi pentadbiran dan pemerintahan "pada tahap unit". Organisasi lebih kecil seperti kompeni, platun dan seksyen disebut "unit kecil". Di dalam bahasa Inggeris disebut sebagai unit dan minor unit.
Apabila unit-unit bergabung di bawah satu pemerintahan (command, atau Angkatan Tentera Malaysia lazimnya menggunakan kata "markas"), ianya disebut formasi. Justeru formasi bermula dengan briged, divisyen, kor dan seterusnya ke atas.
Senarai komposisi spesifik unit-unit dan formasi-formasi yang terdapat di dalam sesuatu pasukan tentera dikenali sebagai "Senarai Tempur" atau Order of Battle.
[sunting]Hierarki pertubuhan tentera darat
Artikel ini memberi satu gambaran keseluruhan beberapa terma yang digunakan bagi menggambarkan unit-unit tentera dalam angkatan bersenjata di seluruh dunia. Mungkin terdapat perbezaan dalam penggunaan terma-terma dalam pasukan bersenjata yang datang daripada negara-negara yang berbeza. Kebanyakan unit-unit diterima-pakai berdasarkan contoh daripada Tentera Darat British dan Angkatan Tentera Amerika Syarikat. Para pembaca yang berminat dengan maklumat-maklumat lebih terperinci disyorkan agar merujuk terus pada rencana-rencana yang berkaitan dengan negara tersebut.
| Simbol | Nama | Jumlah anggota | Jumlah unit bawahan | Pegawai Memerintah |
|---|---|---|---|---|
| XXXXXX | Kawasan atau Medan tentera darat | 200,000 + | 2+ kumpulan tentera darat | Jeneral Tentera Darat (AS) atau Fil Marsyal (British) |
| XXXXX | Kumpulan tentera darat | 100,000 + | 2+ tentera darat | Jeneral Tentera Darat (AS) atau Fil Marsyal (British) |
| XXXX | Tentera darat | 50,000-60,000+ | 2+ kor | Jeneral |
| XXX | Kor tentera darat | 30,000-50,000 | 2+ divisyen | Leftenan Jeneral |
| XX | Divisyen | 10,000–20,000 | 2-4 briged atau rejimen | Mejar Jeneral |
| X | Briged | 3000–5000 | 2+ rejimen atau 3–6 batalion atau rejimen Komanwel | Brigedier Jeneral, Brigedier (British) atau Kolonel |
| III | Rejimen | 2000–3000 | 2–4 batalion | Kolonel |
| II | Batalion atau Rejimen (Armor) | 300–1000 | 2–6 kompeni atau skuadron | Leftenan Kolonel |
| I | Kompeni, Skuadron atau Bateri (artileri) | 60–250 | 2–8 platun atau trup | Kapten atau Mejar |
| ••• | Platun atau Trup | 25–40 | 2+ skuad atau seksyen | Leftenan Muda atau Leftenan |
| •• | Seksyen | 8–12 | 2+ pasukan penyerang | Koperal sehingga Staff Sarjan |
| • | Skuad or krew | 8–12 | 2+ pasukan penyerang | Koperal hingga Staf Sarjan |
| Ø | Pasukan penyerang | 4–5 | Tidak berkaitan | Lans Koperal hingga Sarjan |
| Ø | Pasukan peninjau | 2 | Tidak berkaitan | Sebarang |
Susunan unit ini mungkin melangkau turutan; sebagai contoh dalam sebuah batalion di UK mungkin satu formasi bersaiz rejimen. Hanya negara yang mempunyai kekuatan tentera yang kuat yang mungkin mempunyai susunan unit sehingga ke tingkat paling atas, sebagai contoh, unit tentera bagi negara Kanada yang paling besar adalah briged.
Tentera dan negara berbeza mungkin juga mempunyai nama-nama unit tradisi yang berbeza, menjadikan kekeliruan: sebagai contoh, rejimen berperisai (batalion) Britain dan Kanada (battalion) dibahagikan kepada skuadron (kompeni) dan trup (platon), manakala skuadron kavalri (batalion) Amerika Syarikat terdiri dibahagikan kepada trup (kompeni) dan platun.
Oleh kerana saiznya yang kecil, Tentera Darat Malaysia sebenarnya hanya bersaiz kor yang mempunyai empat divisyen infantri. Di dalam Tentera Darat Malaysia pemerintahan (kor) ini dipanggil Markas Pemerintahan Medan Tentera Darat ataupun Markas Medan Tentera Darat dan dipimpin oleh seorang Leftenan Jeneral. Panglimanya dipanggil Panglima Pemerintah Medan Tentera Darat atau Panglima Medan Tentera Darat.
[sunting]Hierarki pertubuhan tentera laut
Berbeza dengan pasukan darat, organisasi tentera laut, pada kebanyakan masa secara amnya, hampir tidak statik. Ini sering berlaku terutama bagi formasi flotilla dan formasi yang lebih besar darinya. Formasi-formasi kadangkala mengalami perubahan dengan cepat sama ada diceraikan atau digabungkan untuk memenuhi objektif atau tugasan tertentu yang ditetapkan oleh tentera laut. Bagaimanapun wujud organisasi yang dapat dikenalpasti dan dianggarkan saiznya walaupun tidak tetap malahan bukan untuk jangkamasa yang panjang.
| Nama | Jenis kapal | Jumlah kapal | Pegawai memerintah |
|---|---|---|---|
| Seluruh Tentera laut | Kesemua kapal | 2+ armada | Laksamana Armada |
| Armada | Kesemua kapal di dalam kawasan yang ditakrifkan dibawah armada tersebut | 2+ pasukan tugasan atauTask Force | Laksamana |
| Pasukan tugasan atau Task Force (AS) ataupun Force (British) | Jumlah yang besar merangkumi berbagai kapal, biasanya berpusatkan sebuah kapal pengangkut pesawat | 2+ kumpulan tugasan atauTask Group | Laksamana Madya |
| Kumpulan tugasan atau Task Group | Juga merangkumi berbagai jenis kapal | 2+ skuadron tentera laut | Laksamana Muda |
| Flotilla | Biasanya mengumpulkan kapal-kapal untuk fungsi yang sama | 2+ skuadron | Laksamana Pertama |
| Skuadron tentera laut | Biasanya mengumpulkan kapal-kapal dari jenis yang sama | 2 hingga 6 kapal, kadangkala sehingga 8 | Laksamana Pertama atau Komodoratau Kepten kanan |
| Elemen tunggal | Sebuah kapal | 1 | Kepten atau Komander |
Tentera Laut Diraja Malaysia bukanlah sebuah pasukan tentera laut yang besar sepertimana Tentera Laut Amerika dan tidak mempunyai formasi sebesar kumpulan tugasan atau Task Group. Di dalam TLDM terdapat Markas Wilayah Laut yang bertindak seperti Task Group tetapi kedudukannya lebih bersifat tetap atau statik. Ianya ialah markas atau command di daratan tidak di kapal laksamana atau kapal induk sebagaimana kumpulan tugasan. Sesebuah Markas Wilayah Laut lazimnya diletakkan di bawah pemerintahan seorang Laksamana Pertama.
[sunting]Organisasi tentera udara
Organisasi tentera udara adalah lebih bersifat statik daripada tentera laut dan disusun mengikut kawasan pemerintahan.
| Nama | Bilangan anggota | Bilangan pesawat | Jumlah unit bawahan | Pegawai memerintah |
|---|---|---|---|---|
| Seluruh Tentera udara | Seluruh tentera udara | Seluruh pesawat tentera udara | Semua Major Commandsatau Markas utama | Marsyal TUDM, General of the Air Force (AS) atauMarshal of the Royal Air Force (British) |
| Markas utama atau Major Command | Semua pasukan di dalam kawasan tadbiran markas tersebut | Semua pesawat di dalam kawasan tadbiran markas tersebut | Diberikan satu kawasan tadbiran tertentu | Jeneral TUDM atau Air Chief Marshal (British) |
| Tentera udara | Mengikut kawasan | 2+ Sayap udara, Wing(AS) atau Group (British) | Mejar Jeneral TUDM atau Air Vice Marshal (British) | |
| Sayap udara, Wing (AS) atauGroup dan Station (British) | 1,000-5000 | 48-100 | 2+ Group (AS) atau Wing(British) | Brigedier Jeneral TUDM atau Air Commodore(British) |
| Group (AS) atau Wing (British) | 300-1,000 | 17-48 | 3-10 skuadron | Kolonel TUDM atau Group Captain (British) |
| Skuadron | 100-300 | 7-16 | 2-4 Flight | Leftenan Kolonel TUDM, Wing Commander atauSquadron Leader (British) |
| Flight | 20-100 | 4-6 | Seksyen serta krew penyelenggara pesawat | Kapten TUDM atau Flight Lieutenant (British) |
Di dalam Tentera Udara Diraja Malaysia, organisasinya lebih mirip Tentera Darat Malaysia. TUDM mempunyai tiga divisyen udara yang diletakkan di bawah Markas Operasi Udara. Menyamai TDM sesebuah divisyen udara dipimpin oleh Mejar Jeneral TUDM dan Markas Operasi Udara dipimpin oleh seorang Leftenan Jeneral TUDM. TUDM tidak menggunakan formasi yang lebih besar ini, justeru pangkat TUDM yang disertakan dalam jadual di atas hanya sebagai perbandingan.
